.

KAFKASYALI TÜRKLER

Kafkas Türkleri esasen Orta Asya kökenli kavimlere mensup olup Kavimler Göçü sırasında Batı’ya doğru itilen ve Hazar Denizi’nin kuzey ve güneyinden geçerek Karadeniz ile Hazar Denizi kıyılarına yerleşen kavimlerin soyundan gelmektedirler.

Moğol istilasının ardından bölgeye hakim olan Altınordu ve Astarhan Hanlıkları’na tabi olan bu kavimler daha sonra bu Hanlıkların parçalanmasının ardından Rus işgali ile karşı karşıya kalmışlardır. Ancak Rus işgaline boyun eğmeyen Kafkas Halkaları organize olarak 19. yüzyılın sonlarına kadar Rus işgaline karşı direnmeyi başarmışlardır.

Çarlık Rusyası’nın yıkılmasının ardından kısa bir süre için bağımsızlıklarını elde eden Türk toplulukları Sovyetler Birliği döneminde yeniden Rus işgali ile tanışmışlar ve Sovyetler Birliği’ne bağlı özerk cumhuriyetler olarak varlıklarını sürdürmüşlerdir.

 Bu dönem Sovyet baskısının ve Sovyetleştirme politikalarının en yoğun olarak yaşandığı dönemdir.

 

Özellikle İkinci Dünya Savaşından sonra bölgedeki Türk halkları Almanlarla işbirliği yaptıkları gerekçesiyle Orta Asya ve Sibirya’ya sürgüne gönderilmiş, bu sürgün sırasında binlerce Türk hayatını ve topraklarını kaybetmiştir.

Ancak 1960’larda sınırlı olarak zorunlu göçe tabi tutulanlara geri dönüş izni verilmiştir.

.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Azerbaycan bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkarken pek çok özerk Sovyet Cumhuriyeti Rusya Federasyonu’na, Ukrayna’ya veya Azerbaycan’a bağlı özerk cumhuriyetler olarak varlıklarını sürdürmüşlerdir. Ancak Rusya’nın baskı politikası sürmektedir. Özellikle Çeçenistan’da halen düşük yoğunluklu bir Rus-Çeçen savaşı devam etmektedir.

 Kafkasya ekonomik olarak son derece stratejik bir öneme sahiptir. Özellikle petrol kaynaklarının zenginliği Rusya’nın bu bölgede neden etkinliğini yitirmek istemediğinin en önemli gerekçelerinden birini teşkil etmektedir.

Petrolün yanı sıra Hazar ve Orta Asya petrollerini Karadeniz’e taşıyan boru hatları da bu bölgeden geçmektedir. Dolayısıyla Kafkasya petrolün hem üretildiği hem de taşındığı bir bölge olarak bütün dünyanın dikkatlerini üzerinde toplamaktadır.

Bu kısa girişin ardından bu bölümün geri kalan bölümünde bu bölgenin tek bağımsız cumhuriyeti olan Azerbaycan ile üç bölge ülkesine bağlı yedi özerk cumhuriyet incelenecektir.