home | about us | advertise with us|  | subscribe | newsstands | contact us| FAQs

      KARAÇAY- ÇERKESK
     ÖZERK  CUMHURİYETİ

Kafkas dağlarının hemen kuzeyinde kurulmuş olan ve Rusya’ya bağlı özerk bir cumhuriyet statüsünü taşıyan Karaçay-Çerkez Cumhuriyeti'nin halkının kökenini Kıpçak ve Peçeneklerin oluşturduğu rivayet edilmektedir. Bölgede Moğol istilasının ardından kurulan Hanlıkların egemenliği altında yaşayan Karaçay Çerkezlerinin yaşadığı bölgeler 1806-1812 Osmanlı-Rus savaşının ardından yapılan Belgrad anlaşması ile Rusların idaresi altına girmiştir. Ancak Karaçay Türkleri Rus istilasına karşı defalarca ayaklanmışlardır; Ruslar bu ayaklanmaları şiddetle bastırmışlardır. 19. yüzyılın ortalarına kadar hemen hemen bütün Kafkasya coğrafyasını işgal eden Ruslar, 1860 yılında bölgede özel bir idarî sistem kurmuşlar, bu sistemle Karaçay-Malkar halkını da ikiye bölmüşler, Karaçaylılar'ı Kuban, Malkarlılar'ı Terek eyaletine bağlamışlardır. 1880'li yıllardan itibaren Rusya’nın baskıcı politikaları sonucunda zaman zaman Karaçay-Malkar halkının bir bölümü diğer Kafkas kabileleri ile Türkiye’ye göç etmek zorunda kaldı. Bugün çeşitli kaynaklarda bu göçmenlerin torunlarından yaklaşık 25 bin Karaçay-Malkarlı Türkiye’de, 2000 civarında Karaçay-Malkarlı ise Suriye’de, bir kısmı da ABD'inde yaşadığı belirtilmektedir.

Karaçaylar Sürgüne Gönderilldi

Karaçaylılar, 1917 ihtilalinden sonra bolşeviklerin verdikleri bağımsızlık sözünün tutulmaması üzerine Kafkasya’daki diğer halklarla isyan ederek 1918 yılında kurulan Kuzey Kafkasya Birleşik Cumhuriyeti'ne katılmışlardır. Ancak bu Cumhuriyet önce Menşeviklerin daha sonra da Bolşeviklerin saldırısına uğramıştır. 1922 yılında Ruslar tarafından tamamen işgal edilen bölgede Sovyet hükümeti tıpkı Çarlık Rusyası gibi Karaçay-Malkar halkını ikiye bölerek Karaçaylılar'ı Çerkezler'le, Malkarlılar'ı Kabardey Çerkezler'i ile aynı yönetim altında toplayarak, iki halkın birleşmesini engellemiştir. Karaçay Özerk Bölgesinde 1926 yılında Rusya'nın başlattığı zorunlu kollektifleştirme, 1932-1934 yıllarında zorla yapılan kolhozlaştırma çalışmaları sonucu Karaçaylılar ayaklanmış bunun sonucu isyana dönüşmüş, isyanın bastırılması sırasında çok sayıda Karaçaylı öldürülmüş veya Sibirya'ya sürülmüştür.

Kızılordu Taş Üstünde
Taş Bırakmadı

İkinci Dünya Savaşı'nda Alman işgaline uğrayan Karaçay'da Almanlar çekilir çekilmez 1943 yılında tekrar Kızıl Ordu'nun hücumuna uğramıştır. Karaçaylıların Almanlarla işbirliği yaptığını iddia eden Sovyet güçleri bölgedeki şehirleri neredeyse tamamen yok etmiş, bununla da yetinmeyerek 2 Kasım 1943 günü bütün Karaçay halkını Orta Asya ve Sibirya'ya sürgüne göndermiştir. Karaçaylılar'a yurtlarına dönme izni ancak 1957 yılında Kruşçev yönetimi tarafından verilmiştir. 1992 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bölge Karaçay-Çerkes Özerk Bölgesi adını almıştır.

Bölgenin yüz ölçümü 14.100 km2dir. Cumhuriyetin güneyi baştan başa Büyük Kafkas sıradağları ile kaplıdır. Kuzey bölge ise yayla ve geniş düzlükler halinde uzanmaktadır. Bölgenin nüfusu yaklaşık 415.000’dir. Bu nüfusun %31'i Karaçaylı Türk, %42'si Rus, %10'u Adıge, %7 Abazin, %3'ü Nogay Türkü, % 7'si ise diğer topluluklardır.

Karaçay-Çerkes Özerk Cumhuriyeti’nin başkenti Çerkessky'dir. Ülkenin dağlık ve yaylalık olması nedeniyle temel ekonomik yapısı büyük ölçüde hayvancılığa dayanmaktadır. Koyun, keçi, sığır, at yetiştiriciliği önemli bir yer tutmaktadır. Ekilecek arazi az olduğundan ziraat vadilerde ve güneydeki yaylalarda yapılmaktadır. Arpa, darı, mısır, patates, yulaf ve pirinç ile sebze yetiştiriciliği yapılmaktadır.