home | about us | advertise with us|  | subscribe | newsstands | contact us| FAQs

       KIRGIZİSTAN CUMHURİYETİ

Kırgız tarihi ile ilgili ilk kayıtlar M.Ö 200’lü yıllara uzanmaktadır. Kırgızların ilk yerleşim alanı merkezi Sibirya bölgesi ve Yenisey nehri civarı olmuştur. Kırgızların bir devlet olarak tarih sahnesine çıkışı işe 9. yüzyılda Uygur devleti’nin yenerek Orta Asya’da ciddi bir siyasi güç olduğu döneme rastlar. 13. yüzyıldaki Moğol istilasına kadar Kırgızlar bölgede hâkimiyet sürmüşlerdir. Moğol istilası sonucunda ise daha güneye doğru göç ederek bugünkü Kırgızistan topraklarına yerleşmişlerdir. 1685 yılına kadar farklı Türk devletlerinin hâkimiyeti altında yaşayan Kırgızlar bu tarihten itibaren Kalmuk hanlıklarına bağlanmışlardır.

19. yüzyılın başlarında Kırgızlar Hokand Hanlığı’na bağlanmışlardır. Yüzyılın son çeyreğinde ise bölge Rus egemenliğine girmiştir. Rus işgaline karşı çıkan Kırgızların bir kısmı Pamir Dağlarına ve Afganistan’a göç etmek zorunda kalmışlardır. 1919 yılında Kara-Kırgız Özerk Oblastı (oblast: bir devletin yapısı içerisinde yarı özerk bir idari yapılanma) adıyla Sovyetler Birliği sistemine dâhil olan ülke 1936 yılında Kırgız Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adını almıştır. 1990 yılında Kırgız Sovyeti, ülkenin adını Kırgızistan Cumhuriyeti olarak değiştirmiştir. Bu arada ülkenin adını bir Rus generalinden alan başkenti Frunze’ye de bu tarihten itibaren Bişkek denilmeye başlanmıştır. Ülke resmen Ağustos 1991’de bağımsızlığını ilan etmiştir.

 Lale Devrimi

2005 yılında ülkede Lale Devrimi adı verilen bir halk hareketi sonucunda ülkenin bağımsızlıktan bu yana Cumhurbaşkanlığını yürüten Askar Akayev devrilmiş yerine Kurmanbek Bakıyev getirilmiştir.

Ülkenin resmi dili Kırgızca olmakla beraber Rusçaya da resmi dil statüsü tanınmıştır. 198.500 km²’lik bir yüzölçümüne sahip olan ülkenin komşuları Kazakistan, Çin Halk Cumhuriyeti, Özbekistan ve Tacikistan’dır. Haziran 2006 tahminlerine göre ülkede yaklaşık 5.220.000 kişi yaşamaktadır. Nüfusun %64.9’unu Kırgızlar, %13.8’ini Özbekler ve %12.5’ini Ruslar oluşturmaktadır. Özellikle ülkenin güneyinde bulunan Oş eyaletinde Özbek nüfusunun yoğunluğu fazla olduğundan zaman zaman etnik çatışmalar görülebilmektedir.

Kırgız ekonomisi temel olarak tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Ülkenin en önemli ihraç kalemlerini de pamuk ve tütün oluşturmaktadır. Gayrısafi milli hasılası 10.49 milyar dolar olan ülkede kişi başına düşen gayrısafi milli hasıla da 2000 dolar civarındadır. %18 oranındaki işsizlik ve %2 oranındaki düşük büyüme göstergeleri Kırgız ekonomisinin sorunlu bir ekonomi olduğu izlenimini vermektedir. Nüfusun %40’ı fakirlik sınırının altında yaşamaktadır. Ülkede çok miktarda olmamakla beraber altın, civa ve uranyum gibi değeri madenler bulunmakta ve ihraç edilmektedir.
 

Türkiye Kırgızistan'ın
 Bağımsızlığını Tanıyan
İlk Ülke

Türkiye,  16 Aralık 1991 tarihinde Kırgızistan'ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkedir ve iki ülke arasında diplomatik ilişkiler 29 Ocak 1992'de tesis edilmiştir. Türkiye ile Kırgızistan arasında bugüne kadar 30’a yakın üst düzey ziyaret gerçekleştirilmiş, çeşitli alanlarda 100’e yakın anlaşma ve protokol imzalanmıştır. Türkiye ve Kırgızistan arasındaki en önemli işbirliği konusu ise eğitimdir. Türk Hükümeti tarafından tahsis edilen burslar çerçevesinde Kırgız öğrenciler 1992-2002 yılları arasında toplam 2060 adet yüksek öğrenim bursundan yararlanmıştır. Bunun yanı sıra 30 Eylül 1995 tarihinde imzalanan bir anlaşmayla, Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te kurulması kararlaştırılan "Türk-Kırgız Manas Üniversitesi" 1997 yılında öğretime başlamıştır. İlk mezunlarını 2001-2002 yılında veren Üniversitenin diplomaları her iki ülke tarafından da tanınmaktadır.

Kırgızistan ile Türkiye arasındaki ekonomik ilişkilere gelince 2003 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 50 milyon doları aşmış durumdadır. Halihazırda yaklaşık 110 Türk firmasının bu ülkede tekstil ve konfeksiyon, dericilik, dayanıklı tüketim malları üretimi, mobilyacılık, gıda, otel ve süpermarket işletmeciliği alanlarında yaptığı yatırımların toplamı 400 milyon dolardır. Türk müteahhitlerinin üstlendiği inşaat projelerinin toplam değeri yaklaşık 200 milyon dolardır. Bütün bu yatırımları göz önüne alındığında Türkiye, Kanada, Çin ve Rusya ile beraber Kırgızistan’a en fazla yatırım yapan ülke konumundadır.