home | about us | advertise with us|  | subscribe | newsstands | contact us| FAQs

     ÖZBEKİSTAN CUMHURİYETİ

Orta Asya’nın en eski kavimlerinden biri olan Özbeklerle ilgili ilk kayıtlar milattan önce ikinci bin yıla kadar uzanmaktadır.

Arap istilası sırasında Müslüman olan Özbekler Moğol tehdidinin sona ermesinin ardından 15. yüzyılın başlarında Timur’un hâkimiyetine girmişlerdir.

Bu dönemde Özbekler kültür, sanat ve mimaride son derce ilerlemişler, Buhara Semerkand ve Gürgenç gibi Türk-İslam mimarisinin ve sanatının doruk noktasına ulaştığı merkezler meydana getirmişlerdir.

 Timurluların hâkimiyetinin sona ermesinin ardından Özbek boyları 16. yüzyılın başlarına doğru Şeybanilerin egemenliği altında toplanmışlardır.

Ancak Şeybani egemenliğinin yüzyılın sonunda bir başka akraba hanedan olan Astarhan Hanlığı’na geçmiştir.

Bu hanlığın 18. yüzyılın ortalarında zayıflamasıyla bugün Özbekistan olarak bilinen bölge Hive, Hokand ve Buhara Hanlıkları tarafından bölüşülmüştür. Bu Hanlıklar ise 19. yüzyılın ortalarından itibaren Rus egemenliğine girmişlerdir.

1 Eylül 1991 'de
Bağımsızlığını
İlan Etti

Sovyetler Birliği’nin kurulmasının ardından 1924 yılında Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuştur. 20 Haziran 1990’da egemenliğini ilan eden Özbekistan 1 Eylül 1991 tarihinde bağımsızlığını ilan etmiştir. Özbekistan anayasası ise bir yıl sonra 8 Aralık 1992’de kabul edilmiştir. 24 Mart 1990’da Özbekistan Yüksek Sovyeti’nin Başkanı olarak seçilen İslam Kerimov, bu tarihten itibaren bu ülkenin Devlet Başkanlığı’nı yürütmektedir.

Ülkenin resmi dili Özbekçe’dir, ancak Rusça’da yaygın olarak konuşulmaktadır. 447,400 km2’lik bir yüzölçümüne sahip olan ülkenin komşuları Kazakistan, Afganistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Tacikistan’dır. Temmuz 2006 tahminlerine göre ülkede yaklaşık 27,307,134 kişi yaşamaktadır. Nüfusun %80’ini Özbekler ve %5,5’ini Ruslar oluşturmaktadır. Bölgedeki diğer Türk cumhuriyetleri ile karşılaştırıldığında Rus nüfusunun azlığı dikkat çekicidir.

Altın Zengini

Özbekistan ekonomisi genel hatlarıyla tarıma ve zengin maden ve enerji kaynaklarına dayanmaktadır. Özbekistan; yıllık 70 ton altın üretimi, yıllar itibariyle ortalama yıllık 3,5 milyon ton pamuk rekoltesi ile dünya pamuk üretiminin % 20’sine sahip olması, dünyanın en büyük 10 doğal gaz üretici ülkesinden biri olması (2004 yılında 62,5 milyar metreküp), ülke ihtiyacının büyük bir bölümünü karşılayan petrol üretimi (2004 yılında günde 142.000 varil) ile Orta Asya’nın önemli bir ticaret ve yatırım ülkesidir.

Diğer bir deyişle ülkenin temel gelirlerini pamuk, altın ve doğalgaz ihracatı oluşturmaktadır. 54.81 milyar dolarlık GSMH’ına rağmen nüfus yoğunluğu nedeniyle kişi başına düşen GSMH düşüktür (2000 dolar).